Baş ve boyun kanserleri; ağız içi, dil, yutak, gırtlak, burun ve sinüsler, tükürük bezleri ve boyundaki lenf düğümlerinden köken alabilen tümörleri kapsayan geniş bir gruptur. Tedavi planı tümörün yerleşimine, evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir; cerrahi bu planın önemli seçeneklerinden biridir.
Hangi bölgeleri kapsar?
- Ağız boşluğu ve dil
- Gırtlak (ses telleri dahil)
- Yutak (farenks)
- Burun ve paranazal sinüsler
- Tükürük bezleri
- Boyun lenf düğümleri
Hangi yakınmalarla başvurulur?
Belirtiler tümörün yerine göre değişir. Aşağıdaki yakınmalar çoğu zaman daha basit nedenlere bağlı olsa da iki-üç haftadan uzun sürdüğünde bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulması önerilir.
- Geçmeyen ses kısıklığı
- Ağız içinde iyileşmeyen yara, beyaz ya da kırmızı lekeler
- Boyunda ele gelen ve kaybolmayan şişlik
- Yutma güçlüğü veya yutarken ağrı
- Tek taraflı burun tıkanıklığı ya da burun kanaması
- Kulağa vuran, açıklanamayan ağrı
Değerlendirme süreci
Değerlendirme ayrıntılı muayene ve endoskopik incelemeyle başlar. Gerekli görüldüğünde ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi, MR veya PET-BT gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır. Kesin tanı, şüpheli dokudan alınan biyopsinin patolojik incelemesiyle konur.
Tedavi kararı çoğu zaman cerrahi, radyasyon onkolojisi ve tıbbi onkoloji gibi branşların birlikte değerlendirdiği multidisipliner bir yaklaşımla verilir.
Cerrahi tedavi seçenekleri
- Tümörün sağlıklı doku sınırlarıyla birlikte çıkarılması
- Boyun diseksiyonu: boyundaki lenf düğümlerinin çıkarılması
- Gerekli durumlarda dokunun yeniden yapılandırılması (rekonstrüksiyon)
Konuşma, yutma ve solunum gibi işlevlerin mümkün olduğunca korunması planlamanın önemli bir parçasıdır. Ameliyat sonrasında hastalığın özelliklerine göre radyoterapi veya kemoterapi gibi ek tedaviler gerekebilir.
Sık Sorulan Sorular
Boyundaki her şişlik kanser midir?
Hayır. Boyundaki şişliklerin büyük bölümü enfeksiyon gibi iyi huylu nedenlere bağlıdır. Ancak iki-üç haftadan uzun süren veya büyüyen şişliklerin değerlendirilmesi önerilir.
Baş ve boyun kanserlerinde bilinen risk faktörleri nelerdir?
Sigara ve alkol kullanımı en iyi bilinen risk faktörleridir. Bazı yutak kanserlerinde HPV enfeksiyonunun da rol oynayabildiği bilinmektedir.
Erken tanı neden önemlidir?
Erken evrede saptanan tümörlerde tedavi seçenekleri genellikle daha geniştir ve işlevlerin korunması açısından daha fazla imkân bulunur.
Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.
